Postpartum (Doğum Sonrası) Depresyon
Gebelik ve doğum sonrası, toplumda çoğunlukla özel ve hoş bir dönem olarak kabul edilmekle birlikte, anne için aynı zamanda ruhsal bozuklukların gelişimi açısından da riskli bir dönemdir. Depresyon kadınlarda erkeklerden yaklaşık 2 kat daha fazla görülmekte olup, postpartum dönem psikiyatrik bozuklukların başlaması ve alevlenmesi bakımından riskli bir dönemdir. Kadınlar özellikle doğumdan sonraki ilk 1 yıl ruhsal hastalıklar açısından anlamlı düzeyde risk altındadırlar.
Postpartum Dönemde Ruhsal Hastalıklar
Postpartum dönemde ortaya çıkan ruhsal hastalıklar başlıca 3 grupta toplanır:
Annelik Hüznü (Maternity Blues): Yeni annelerin %50-80 gibi önemli bir bölümünde sıkça karşılaşılabilen bir problemdir. Genellikle doğumdan sonraki 3.-5. günler arasında ortaya çıkar. Ağlama, uyku bozukluğu, sinirlilik, kaygı, duygudurumunda hızlı değişiklik, konsantrasyon güçlüğü, kayıp ve keder duyguları görülür. İlaç tedavisine gerek yoktur. Belirtiler genellikle 2 hafta içinde iyileşir.
Postpartum Psikoz: Doğum sonrası dönemde görülen en şiddetli psikiyatrik hastalıktır. Doğumu takip eden 2-3 hafta içinde başlar ve 2-3 ay kadar sürer. Psikiyatrik acil tedavi gerektiren bir durumdur. Hastaneye yatırılarak değerlendirilmeli ve tedavi edilmelidir. Hastanın kendisine ve bebeğe zarar vermemesi sağlanmalıdır.
Postpartum Depresyon
Postpartum depresyon, doğum sonu ilk 4 hafta içinde başlaması beklenir. Fakat ilk 1 yıl içinde herhangi bir zamanda olabileceği de unutulmamalıdır. Postpartum depresyonda anne-bebek bağı ciddi bir şekilde bozulur.
Birçok kadının mutlu olmaları gerektiğine inandıkları bir dönemde depresif duygular taşıdıklarından dolayı suçluluk duymaları, belirtilerini saklamalarına ve doğum sonrası depresyon tablosunun gözden kaçabilmesine neden olmaktadır.
Belirtileri
- •Kendini değersiz hissetme
- •Sürekli endişe ve kaygı
- •Suçluluk duyguları
- •Kontrolsüzce ağlama
- •Hareket ve konuşmada yavaşlama
- •Ajitasyon
- •Uyku bozuklukları
- •Umutsuzluk ve yetersizlik hissi
- •Duygusal dengesizlik
- •Ölüm ve intiharla ilgili düşünceler
Risk Faktörleri
- •Geçirilmiş depresyon öyküsü
- •Ailede depresyon öyküsü
- •Stresli yaşam olayları
- •Olumsuz evlilik ilişkileri
- •Sosyal destek eksikliği
- •Bebeğin huysuzluğu
- •Emzirmeme
- •Tiroid hastalıkları
Tedavi
Postpartum depresyonda tedavinin ilk basamağı ayrıntılı bir değerlendirme ve organik nedenlerin dışlanmasıyla başlar. Hastalığın şiddetine göre psikoterapi, ilaç tedavisi ve elektrokonvulziv tedaviden (EKT) yararlanılmaktadır. Psikoterapide kadının kendi duygularını anlaması ve açığa vurmasını sağlayarak çatışmalar çözümlenmeye çalışılır.
Postpartum depresyon tedavisinde annenin kendine güveninin kazandırılması ve desteklenmesi çok önemlidir. Annenin dinlenmesi ve aile bireylerinin desteğinin sağlanması gerekir. Bebek anneden ayrılmamalıdır. Erken tanı ve tedavi hastalığın kronikleşmesini ya da daha uzun sürmesini engeller.