Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB)
Obsesif Kompulsif Bozukluk (OKB), kişiyi tuzağa düşüren bir hastalıktır. Tekrarlayan, istenmeyen düşünceler kişinin zihnini ele geçirir ve bu düşüncelerin yarattığı sıkıntıyı gidermek için tekrarlayıcı davranışlar yapmak zorunda hisseder. Bu kısır döngü kişinin yaşamını ciddi şekilde etkiler. Toplumda %1-3 oranında görülmektedir.
Obsesyonlar (Takıntılar)
Obsesyonlar, kişinin istemediği halde tekrar tekrar aklına gelen rahatsız edici düşünceler, imgeler veya dürtülerdir. Başlıca obsesyon türleri:
- •Bulaşma obsesyonları: Mikrop, kir, hastalık kapma korkusu
- •Saldırganlık obsesyonları: Kendine veya başkalarına zarar verme düşünceleri
- •Cinsel obsesyonlar: İstenmeyen cinsel düşünceler veya imgeler
- •Şüphe obsesyonları: Kapıyı kilitledim mi, ocağı kapattım mı gibi sürekli şüpheler
- •Simetri ve düzen obsesyonları: Eşyaların belirli bir düzende olması gerektiği düşüncesi
- •Dini obsesyonlar: Dine karşı gelme veya günah işleme korkusu
Kompulsiyonlar (Zorlantılar)
Kompulsiyonlar, obsesyonların yarattığı sıkıntıyı azaltmak için yapılan tekrarlayıcı davranışlar veya zihinsel eylemlerdir:
- •Temizlik ve yıkama kompulsiyonları: Aşırı el yıkama, sürekli temizlik
- •Kontrol kompulsiyonları: Kapıları, pencereleri, ocağı defalarca kontrol etme
- •Tekrarlama kompulsiyonları: Belirli eylemleri tekrar tekrar yapma
- •Sayma kompulsiyonları: Belirli sayılara göre sayma veya eşyaları sayma
- •Biriktirme kompulsiyonları: Gereksiz eşyaları atamama
- •Düzenleme kompulsiyonları: Eşyaları sürekli sıralama ve düzenleme
Tedavi
OKB tedavisinde Bilişsel Davranışçı Terapi (BDT) ve ilaç tedavisi birlikte kullanılır. Maruz bırakma ve tepki önleme tekniği özellikle etkilidir. İlaç tedavisinde serotonin geri alım inhibitörleri (SSRI) kullanılır. Tedavi süreci sabır gerektirir ve düzenli takip önemlidir.